Tarihten bir sayfa: CHF Peg

swiss_franc

Eylül 2011’de YatA�rA�mcA�larla PaylaAYtA�AYA�m Bir YazA�

A�nsanlA�k tarihinin en önemli buluAYlarA� arasA�nda aklA� baAYtan almak gibi bir etkisi olduAYu iA�in makyaj ve aklA� baAYA�nA�za getirdiAYi iA�in yazA� yani dokümantasyon gelir. A�AYe bakA�n ki SNBa��ninA�linkindeMonetary Policy Under Low Interest Rates: The Experience of Switzerland in the late 1970s baAYlA�klA� bir konuAYmanA�n dokümantasyonu var.

Bu A�alA�AYmayA� SNB CHFa��yi euroya peg’leyecek konuAYmalarA� baAYladA�AYA�nda okumuAYtum. Yine iAYe bakA�n ki bu yazA�nA�n 5. SayfasA�nda konu baAYlA�AYA� 1.2 Swiss Experience with a Temporary Peg a�� GeA�ici Pegde IsviA�re Deneyimi (A�sviA�reli bilim adamlarA� ciddi konularda inceliyor yani). KoAYullarA�n deAYiAYkenlik gA�sterdiAYini akA�lda tutarak paylaAYA�yorum (google translate parA�ayA� rezil ettiAYi iA�in el emeAYi gA�z nuru A�eviriyorum):

A�sviA�re’nin 1970lerde yaAYadA�AYA� deneyim geA�ici bir peg iA�in A�AYA�k tutabilir. Enflasyon 1970lerin ilk yarA�sA�nda 10%nin üzerine A�A�ktA�. Bu yükseliAYte ABDa��nin Vietman savaAYA� kaynaklA� geniAYleyici para politikalarA� etken olurken (dünya hiA� mi deAYiAYme Az.M.) A�sviA�re’nin politikalar da destekleyici rol oynadA�. A�sviA�re parasal büyüklükleri 1971’de hA�zla büyüdü ve enflasyona katkA�da bulundu. Büyüklüklerdeki bu artA�AY otoritelerin sabitlenmiAY kuru savunma yükümlülüAYünden kaynaklanA�yordu ve kurda spekülatif yukarı yA�nlü baskA� vardA�. 1973te Otoriteler bu sistemden vaz geA�mek zorunda kaldA�. FX piyasalarA�na müdahale etme yükümlülüAYü ortadan kalkan SNB domestik ajandasA�nA� yürütmekte serbest kaldA� ve politikasA�nA� fiyat istikrarA�na yA�neltti…

SNB baAYarA�lA� olup enflasyon düAYtükten sonra bu durum gerek nominal gerek reel bazda FrankA�n deAYer kazanmasA�na neden oldu. Kurun enflasyondaki düAYüAYe katkA�sA� olmasA�na rağmen SNB bu deAYerlenme ve hA�zA� karAYA�sA�ndan kaygA�ya düAYtü. Bu durumu yumuAYatmak iA�in SND defalarca FX piyasalarA�nda müdahalede bulundu ve yetkililer yabancA� sermaye giriAYlerine A�nceki dA�nemde de uygulanan sA�nA�rlamalar getirdi. Ancak SNB parasal büyüklüklere yA�nelik hedeflerini konurmaya kararlA� olduAYu sürece bu A�nlemlerin bir iAYe yaramayacaAYA� anlaAYA�ldA�.

(bu noktada gA�zlerim kaymaya baAYladA�AYA� iA�in iyice genel ceviri yapmaya baAYlA�yorum) 1978’de kur hareketi ekonomide yavaAYlama yaratacak büyüklüAYe ulaAYmA�AYtA� (hayat monoton mu ne Az.M.).SNB artA�k deflasyonla sonuclanacak bir resesyon ihtimalini gA�z ardA� edemez duruma gelmiAYti. Ancak A�kA�sa vadeli faizler zaten çok düAYük seviyelere gerilemiAYti. SNB deflatif bir AYoka para politikasA�nA� gevAYeterek müdahale edemeyecek duruma gelmiAYti ancak yüksek reel kurlarA�n yA�kA�cA� etkisine karAYA� harekete geA�mesi gerekiyordu. 1978 baAYA�nda CHFYi DM karAYA�sA�nda geA�ici bir pege baAYladA� ve hedef taban belirledi.

Peg’i savunmak iA�in SNB büyük miktarda FX almak durumunda kaldA�. Bu Para tabanA� ve M1 para büyüklüAYünde büyük artA�AYlara neden oldu. DahasA� kA�sa vadeli faizler, en azA�ndan interbank piyasada (yok artA�k daha neler o zaman da mA�!) sA�fA�ra düAYtü ve hatta 1979’da eksiye geA�ti.

Svenssona��sun modelinin tahmininin aksine politika deAYiAYikliAYi faizleri yükseltmedi… SonuA� olarak CHF üzerindeki baskA� kayboldu A�ve grafikte de gA�rebileceAYiniz gibi CHF düAYerken delflasyon tehlikesi de ortadan kalkA�. SNB bu politikanA�n enflasyona benzin dA�kebileceAYini biliyordu.

Elbette SNB kuru fiyat istikrarA�nA� tehlikeye atmadan stabilize etmeyi umuyordu (ah AYu cehenneme giden iyi niyet taAYlarA�)… SNB allem etti kallem etti (A�evirinin suyu A�A�ktA� ama..) ama baAYarA�sA�z oldu ve enflasyon 1981’de 7%yi buldu.

Sonra peg bozulmak zorunda kaldA� CHF deAYer kazandA� vs vs. A�alA�AYmanA�n bundan sonraki kA�smA� bu olan bitende Pega��in ve SNBa��nin suA�u var mA�yA�dA� yoksa geliAYmeler her durumda bu noktaya mA� getirecekti üzerine.

Ancak kA�sa vadede;

1-SNB en küA�ük zararda sermayesini silme tehlikesi ile karAYA� karAYA�ya bu durumda SNBa��nin sermayesinin kuvvetlendirileceAYine dair bir haber duyarsak AYaAYA�rmayalA�m

2- A�in hiA�bir zaman ben kapitalistim demedi.Azimdi IsviA�re gibi paranA�n merkezi bir ülke kurunu sabitleyebiliyorsa kim hangi hakla A�ina��i revaluasyon iA�in sA�kA�AYtA�rabilir.

3- Neden 1.20? ECB kalkA�p ben de CHF-Euro kurunu 1.10a yada 1.30a sabitledim derse sA�nA�rda ileri geri koAYmaya mA� baAYlayacaAYA�z. Kuru kim neye gA�re belirliyor.

4. Bu kaAYA�t para sisteminin tabutuna A�akA�lan diAYer bir A�ivi.

Azant Manukyan

Müdür | Uluslararası Piyasalar Hisse Senetleri ve Türev

mail rapor altA� TEFAS

Bir Cevap Yazın