Tarihte Bugün: Nick Leeson

1762 yA�lA�nda Hollanda asA�llA� Johann BaringA� tarafA�ndan kurulan ve KraliA�enin de müAYterileri arasA�nda bulunduAYu Barings Bank A�ngilterea��nin en prestijli bankalarA�ndan birisi olarak biliniyordu. 1990 yA�lA�nda Nick LeesonA� Singapura��aA� SIMXa��e (Singapore International Monetary Exchange) future trade etmek üzere müdür olarak gA�nderildi.

Short Straddle option stratejisi bir varlA�k üzerine aynA� vade ve strike fiyattan bir call ve bir put satarak oluAYturulur. Satan yani option'u yazan kiAYinin kazancA� aldA�AYA� primle sA�nA�rlA�dA�r. Ana varsayA�m da varlA�AYA�n fazla hareket etmeyeceAYi, yani volatilitenin düAYük kalacaAYA�dA�r.

19 yıl A�nce tam bugün Nick Leeson ofisine gelipA� Japonya endeksleri (aAYA�rlA�klA� Nikkei225 ve diAYer bA�lge endeksleri) üzerine short straddle yazmaya baAYladA�AYA�nda aynA� varsayA�mA� taAYA�yordu. Bir gün sonra 17 Ocak'ta yerel saatle sabaha karAYA� 5:46 Kobea��de 7.2 büyüklüAYünde bir deprem olmasA� ile her AYey deAYiAYti. Leeson her fani trader gibi zararA� kabul etmek yerine bu kez Nikkeia��in hA�zla toparlanacaAYA�nA� düAYünerek long pozisyon aA�tA�. 7 milyar dolar büyüklüAYünde future long ve int. rate pozisyonu depremden sonraki 3 gün içinde 180,000 dolar nominal büyüklükte 20,000 kontrat üzerinden aA�A�lmA�AYtA�. Ancak bu da gerA�ekleAYmedi.

MeAYhur 88888 nolu hesap ise ilk baAYta Nicka��in bir A�alA�AYma arkadaAYA�nA�n yaptA�AYA� hatayA� yakalamasA� ile ortaya A�A�ktA�. Nick bu hatayA� merkeze bildirmek yerine A�in kültüründe AYanslA� olduAYuna inanA�lan beAY 8 hesabA�na aktardA�. O dA�nemde bazA� iAYlemlerin eAYleAYmesi 14 saate kadar sürebildiAYinden Nick karAYA� iAYlem yaparak problemin anlaAYA�lmadan A�A�zülebileceAYini düAYünüyordu. Bu hesap sonrasA�nda yaptA�AYA� tüm zararlA� iAYlemlerin gizleneceAYi hesap olacaktA�. Barings BankasA� basit ama hayati bir hata yapmA�AYtA�. Tasarruf etmek amacA� ile yeterli eleman alA�nmamA�AY veA� Leesona��un iAYlemlerini bir baAYkasA� deAYil kendisi inceleyip raporluyordua��

1993 yA�lA�nda (aslA�nda yine yetkisiz) iAYlemlerden yazdA�AYA� 10 milyon pound Barings Banka��A�n karA�nA�n 10%'sini oluAYturuyordu. 50 bin pound maaAYA�na ek olarak 130 bin pound da prim almA�AYtA�. 1994 Eylülünde 208 milyon pound (sermayenin yarA�sA�na yakA�n)A� AralA�AYA�nda ise gizlenen zarar 500 milyon dolarA� bulmuAYtu. Ancak Leeson vergi otoritelerine 102 milyon pound kar gA�stermiAYti. Son güne geldiAYimizde ise zararA� 827 milyon poundu buldu. Sermayeyi A�oktan aAYmA�AYtA�a��

Her AYey bittiAYinde A�ngilterea��nin en eski bankasA� 1 pound karAYA�lA�AYA�nda INGa��ye satA�ldA� (ilerideki yA�llarda Leeson'A�n borsada giyindiAYi yelek 21 bin pounda satA�lacaktA�). Baringsa��in de ortadan kalkmasA� ile Ingilterea��de end. devrimi bankalarA�ndan ayakta kalan tek banka N M Rothschild & SonsA� Bugün halen benzer tradeler geri planda ne olduAYu bilinmeden a�?baAYarA�a�? hikayesi olarak geA�iyor olabilir. Girilen bir tradede oluAYan 50 dolarlA�k zararA� kapatmak iA�in A�ncekinin 2 katA� aA�A�lan bir trade baAYarA�lA� olur ve 100 dolar getirdiAYinde kimseninA� tehlikeden haberi olmuyor. JP Morgan Whale vakasA�nda olduAYu gibi terse gittiAYinde ise birkaA� milyar dolar A�denerek veya daha kA�tüsü ile sonuA�lanabiliyora��

Leesona��un A�zlü sA�zleri:

a�?I can guarantee to you that I can count. I don't think that was one of the reasons for the collapse of Barings.a�? a�?Sizi temin ederim ki saymayA� biliyorum, Baringsa��in batmasA�nA�n nedenleri arasA�nda bu yoka�?

a�?I don't think of myself as a criminal. I was trying to correct a situation. And however naive and stupid this might sound, I was always working in the best interests of the banka�? Cehenneme giden yol iyi niyet taAYlarA� ile dizilmiAYtir.

Azant Manukyan

Müdür | Uluslararası Piyasalar

zp8497586rq