Gölge Bankacılık Nedir?

AslA�nda bu deyim sA�radan yatA�rA�mcA�nA�n hayatA�na 2008 krizi ile girdi. GA�lge bankacA�lA�ktan ziyade o zamanlar popüler terim SIV olmuAYtu. Azimdi A�in’le beraber gA�lge A�ne A�A�kA�yor. FSB 2012 yA�lA�nda “olaAYan bankacA�lA�k sistemi dA�AYA�nda aktA�r ve faaliyetlerle yapA�lan kredi aracA�AYA�” olarak tanA�mlamA�AYtA�. Standart bankacA�lA�k, yani mevduat toplama ve kredi verme, veya sigortacA�lA�k iAYlemleri dA�AYA�nda yapA�lan A�rneAYin banka iAYtirakleri üzerinden depozito ve kredi iAYlemleri, teminatlandA�rmalar, OTC iAYlemler, SIV’ler üzerinden seküritizasyonlar vs bu tanA�ma giriyor. Bu tanA�mA� da IMF’in Azubat 2014 tarihli bir A�alA�AYmasA�ndan aldA�m.

Gelelim ana akA�m yatA�rA�m bankalarA�nA�n dA�AYA�nda daha tarafsA�z A�alA�AYmalar üzerinden A�in gA�lge bankacA�lA�AYA�na bir giriAYe. A�ncelikle 10 sene A�nce tamamen banka kredileri üzerinde dA�nem sistemde artA�k kredilerin payA� 50%lere gerilemiAY durumda. BilanA�o dA�AYA� finansman teknikleri, A�in A�zelinde konuAYursak trust kredileri, Şirketler arasA� krediler vs aAYaAYA�daA�gA�rdüAYünüz üzere 30% paya A�A�kmA�AY durumda (kaynak CEW).

RakamlarA�n güvenilirliAYi tartA�AYA�lA�r olsa da PBOC’nin saAYladA�AYA� veri ve daAYA�lA�mlarA�A�AYurada gA�rebilirsinizA�AAYaAYA�dakiA�gA�rsel olarak durumu sunuyor. Shanghai’da GB’nin payA� 46% olurken Tibet (hadiii) 45%, Heilongjiang 45% Guizho 42% ve Yunnan 42% AYeklinde gidiyor.

Peki A�A�in’de bahsi geA�en Trust ürünler nedir? Genelde belli bir eAYiAYin üzerinde varlA�AYa sahip yatA�rA�mcA�lara sunulan ve taban bir büyüklüAYü olan bir nevi nitelikli kiAYilere veya Şirketlere A�zel bono tipi ürünlerdir diyebiliriz. Faiz getirileri 10% ve üstü olduAYundan standart mevduatlara (normal mevduat getirisi 3%)A� gA�re çok daha fazla talep gA�rmektedir. Fonlar A�eAYitli endüstrilerde yatA�rA�mlar kadar yerel hükümet projelerinin de fonlanmasA�nda kullanA�lA�yor.

GeA�en yıl A�rnek verdiAYim Golden Elephant tarzA� wealth management ürünleri (A�zel bankacA�lA�k ürünleri diyelim) ise daha perakende ürünler ve genelde banka bilanA�olarA�nda ve yine genelde büyük A�lA�üde banka garantileri ile destekleniyor. DolayA�sA� ile yatA�rA�mcA� kitlesi ve bir defaultun sonuA�larA� aA�A�sA�ndan Trust ve WMP ayrA� kefelere koyulmalA�.

TrustlerA�n ulaAYtA�AYA� büyüklükle ilgili pek çok rakam duymuAY olabilirsiniz. Resmi istatistiklere gA�re iseA�büyüklük 10.9 trilyon Yuan. Ancak detaylara baktA�AYA�nA�zda bunun yarA�sA� yani 5.2 trilyonluk kA�smA� yatA�rA�m amaA�lA�.

BankalarA�n hangi koAYullar altA�nda bu ürünlerden sorumlu olduAYu önemli. Zira hatA�rlarsanA�z ICBC geA�tiAYimiz aylarda sorumluluk (Credit equals gold #1 Collective Trust Product) taAYA�madA�AYA�nA� ifade etmiAYti. Bankalar sadece ürünün daAYA�tA�mA�na aracA�lA�k yapA�yorlarsa sorumlu deAYiller. Ancak A�nceki A�rnekteki gibi collective deAYil de single trust product tarzA� (kredi sekuritizasyonunda kullanA�lA�yor)A� bir üründe sorumluluk taAYA�dA�klarA� var sayA�lA�yor (bu iki ürün arasA�nda banka ve Şirketin aldA�AYA� ücretler de çok farklA�). Azayet Trust finansal piyasalara yatA�rA�m yapmA�AY ise kesinlikle yatA�rA�mcA�sA� sorumlu tutuluyor. DiAYer vakalar ise gri bA�lgede kalA�yor.A� Bu vakada Trust’A�n 3 bn yuan kredi saAYladA�AYA� KA�mür Şirketi batA�nca Trust katA�lA�mcA�larA�nA�n akA�beti tartA�AYma konusu olmuAYtu.

Bir sonraki yazA�da bu ürünlerin sistemdeki yerine deAYineceAYim. Ancak A�in ekonomisinde “trust” konusu bir sonuA� ekonominin sorunu çok daha temel.

Azant Manukyan

Müdür | Uluslararası Piyasalar