Basitleştirilmiş ABD Krizi

1-ABD'nin default etmesi üzerine:

60 lira anapara artA� faiz A�demeniz var (konut vs.), 60 lira da kiAYisel harcamalarA�nA�z var. ArabanA�z kendinize ait. MaaAYA�nA�z 100 lira. Yani bütA�eniz aA�A�k veriyor ve 20 lira borA� alA�yorsunuz. Bunu kiAYisel harcamalarA�nA�z iA�in kullanA�yor olabileceAYiniz gibi, borcunuzu A�evirmek iA�in de kullanA�yor olabilirsiniz. EAYiniz ve patronunuz borA� almanA�zA� yasakladA�.A�Bu durumda kredi geri A�demelerinizi A�deyemez hale gelir misiniz?

Elbette hayA�r. Azayet prestijinizi ve ileride yapacaAYA�nA� borA�lanmalarA�n maliyetini düAYünüyorsanA�z ve arabanA�zA� da satmak istemiyorsanA�z, harcamalarA�nA�zA� kA�sarak maaAYA�nA�zla kredinizi rahat rahat A�dersiniz.

ABD'nin durumu da (oranlar farklA�) tam olarak bu. ABD hükümet istemediAYi sürece default etmez. Sorun hukuki olarak borA� A�demelerini A�nceliklendirip A�nceliklendiremeyeceAYi. Bunu yapamayacaAYA�ndan dolayA� default etmesi sA�z konusu. Ancak teorik tartA�AYma pratiAYe dA�nüAYtüAYünde ben yapabileceklerini düAYünüyorum. Sadece bu sorunun cevabA�nA� almamA�z ve ileride bu kadar tartA�AYA�lmamasA� iA�in tavanA�n arttA�rA�lmamasA� iyi olur :). A�Ana sorun ise tavan artmaz ve geri dA�nüAYler A�denirse harcamalar kA�sA�lacak ve tüm dünya hA�zla resesyona girecek.

Yok, gerA�ekten ABD borcunu ancak borA�la A�deyecek durumda ise 2.50%dan borA� vermeniz mantA�ksA�z deAYil mi?

2- “Hani FED para basA�yordu?” diye sormak durumundayA�m…

Bunu son 5 sene boyunca devamlA� dinledik. GeA�en haftalarda temel olarak bu gA�rüAYün neden hatalA� olduAYunu yazdA�m. Azayet FED para basA�yorsa, basmaya devam etsin ve Hükümet geri dA�nüAYleri bu basA�lan para ile yapsA�n? Bunu yapabilmesi iA�in Hazine'nin ihalelerine birinci elden girmesi ve bütA�e aA�A�AYA�nA� fonlamasA� gerekiyordu. Bugüne kadar olan biten para basmak deAYil. 1 trilyonluk coin iAYine hiA� girmiyorum.

3- ABD default ederseA�A�güven biter ve dolarA�rezerv fonksiyonunu yitirir fikri üzerine:

A�ncelikle ABD, hükümetin de zoru ile default ederse bence A�demelerini sadece bir kaA� gün erteleyecek. Bunu daha A�nce de yapmA�AYtA�.A�KaldA� ki bu krizden sonra A�in ABD'ye olan güvenini yitirip 3 trilyon dolarlA�k rezerviniA�A�sviA�re'nin olmayan bono piyasasA�na mA� yatA�racak? YatA�rA�mcA�lar Shanghai serbest Bölgesi (aslA�nda önemli bir konu ileride daha detaylA� deAYineceAYim) sayesinde belli bir bA�lgede capital account reform(umtrak) yapA�ldA� diyerek Yuan mA� alacak? Rezerv para birimi olabilecek derinliAYe, sofistikasyona ve kanunlara sahip tek ülke ABD ve daha uzun bir süre A�yle kalacak. A�in'in gerA�ek bir alternatif olmasA�na henüz yA�llar var.

4- CumhuriyetA�iler hem silahlanmayA� seviyorlar hem de utanmadan hükümeti batA�rdA�lar:

ABD anayasasA� bütA�e, vergi vs gibi konularda Kongreyi yetkili kA�lA�yor. DolayA�sA�yA�la CumhuriyetA�iler yetkileri dahilinde hareket ediyor. DahasA� piecemeal yasalarla kamunun Obamacare dA�AYA� fonksiyonlarA�nA� fonlayacak yasalarA� geA�irdiler. Bu konu toplu bir bütA�e kavgasA� deAYil (kA�smen kA�sA�ntA�lar da var gerA�i) ama Obamacare kavgasA�. AAYaAYA�da son anketler var. CumhuriyetA�ilere tepki giderek arttA�AYA�ndan bütA�e konusu bu hafta içinde A�A�zülebilir. (VIX 19.41'e yükseldi, A�A�züme yA�nelik OTM S&P call'lar alA�nabilir.)

5-Yüksek Mahkeme Obamacare'e geA�it vermiAYti AYimdi nasA�l tartA�AYA�lA�yor?

Evet, ama orada ana konu bunun bir vergi olup olmadA�AYA�, trade clause'a aykA�rA� olup olmadA�AYA� ve devletin vatandaAYA�nA� bir “ürün” almaya zorlayA�p zorlayamayacaAYA� üzerineydi. Azu anda bu yasaya ayrA�lacak para tartA�AYA�lA�yor.

6-AltA�n bu durumda yükselmeli?

Evet, altA�n kimsenin borcunu ve yükümlülüAYünü temsil etmeyen tek finansal varlA�k olarak neden farklA� olduAYunu bu gibi olaylarda ortaya koyuyor. Ancak ABD tahvili kullanarak aA�A�lan bir pozisyon tahvilde yaAYanan hareket nedeni ile margin call yiyecekse altA�nA�nA�zA� satarak dolar, euro vs. ye geA�erek margin tamamlamak daha mantA�klA�. AltA�n çok daha büyük montanlA� geliAYmelerin ardından yeni zirve hareketine baAYlayacak.

Azant Manukyan

Müdür | Uluslararası Piyasalar

zp8497586rq

Sukuk: İslami Finans Ürününden, Uluslararası Sermaye Piyasası Ürününe…

Sukuk, ülkemizdeki deyişiyle ‘kira sertifikası’, diğer bir deyişle ‘islami bono’ özellikle 2012 yılında yatırımcıların gözünde önceki yıllara göre farklılaşarak, islami fonlar ve yatırımcılar için oluşturulmuş, islami ülkelerde işlem gören islami bir enstrüman imajını değiştirerek uluslararası kabul görmüş bir enstrümana dönüştü. Bu dönüşüme en büyük katkı konvansiyonel yatırımcılar ve genelde konvansiyonel ihraç yapan ihraççıların (ülkeler ve şirketler) ürüne sadece islami ürün bakış açısıyla yaklaşmadan sermaye piyasası aracı olarak kabullenmesiyle sağlandı. Bu bakış açısının farklılaşmasının sebebi bana kalırsa önceki yazımda da değindiğim likiditenin yönünün ve hedef yatırımcı kitlesinin son yıllarda değişiyor olması. Bu nedenle önümüzdeki dönemde daha sık karşılaşacağımız bir ürün olan ‘sukuk’ u daha yakından tanımak faydalı olabilir.

İslami finansal varlıkların hacmi 2012 yılında yaklaşık 1.3 trilyon USD’ye ulaştı ve buna karşılık potansiyelinin ise 4.4 trilyon USD olduğu tahmin ediliyor. Sadece Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülke fonlarının şu anda büyüklüğü 2 trilyon USD civarında ve önümüzdeki birkaç yıl içinde petrol fiyatlarında çok ciddi bir geri geliş yaşanmadığı sürece bu fonların toplam büyüklüklerinin 4 trilyon USD’ye ulaşması bekleniyor. Bu tahminle birlikte Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Asya’daki islami likiditenin boyutunu ve potansiyelini tahmin edebiliriz.  İslami likiditeye oranla islami ürünlerin kısıtlı olması, sukuk ihraçlarının talebinin konvansiyonel ihraçlara oranla genelde daha yüksek olmasını açıklıyor.

Sukuk, ülkemizde ve global piyasalarda en çok ‘kira sertifikaları’ şeklinde karşımıza çıkıyor. Basit olarak ihraççıya ait bir gayrimenkulün ihracı gerçekleştirmek için kurulmuş bir ‘Varlık Kiralama Şirketi’ ne geri alınmak üzere belli bir süre satılması, VKŞ’nin bu gayrimenkulü kiralaması ve bu kira gelirlerine karşı kira sertifikası ihraç ederek kira gelirlerini sertifika sahiplerine kar payı olarak ödemesidir. Sukuk’un da kar payları belirli dönemlerde, USD cinsi ihraçlarda genelde 6 ayda bir ödemeli olur ve genelde sabit bir oranda dağıtılır. Vade sonunda da anapara ödemesi yapılır. Yatırımcılar kira gelirlerine ortak oldukları için islami kurallara uygun kabul edilir. Yatırımcı kitlesi genelde kısa vadeli alım-satım değil taşımak için alım yaptığı için kıymetlerin volatilitesi geleneksel eurotahvillere göre daha düşüktür. 2012 yılına kadar 10 yılın üzerinde sukuk ihracına rastlamak çok mümkün değildi. Genelde vadeler ortalama 5 yıl civarındaydı. 2012 yılında, sukuka olan talebin ve risk algısının artması sonucu perpetual (2049 vade), Tier1 sukuk borçlanmasını da gördük.

Vadelerin uzamasının yanı sıra katılımcılar bu ürünleri yıllardır alıp, satan ve ihraç eden katılımcıların ötesine geçti. Türkiye Hazinesi ilk USD ve TL cinsi sukuk ihracını gerçekleştirdi. Bu sene Güney Afrika hazinesi ilk kez bir sukuk ihraç etmeyi planlıyor. Aynı şekilde Mısır, Tunus ve Umman’da sukuk ihraçlarını yaygınlaştırmak için kanuni düzenlemeler yapılıyor. Hong Kong, ülkede daha fazla sukuk ihracının yapılabilmesi için vergisel düzenlemelerini değiştiriyor.  Bu sene yapılacağı bildirilen ülke sukuk ihraçlarının %97’sini bu piyasaya ilk kez giren ülkeler oluşturuyor. Farklı ülkelerden katılımcıların sektöre girmesiyle farklı para birimleri cinsi sukuk ihraçları ileride daha da artacaktır. Çin Yuan’ının da yaygın kullanılmaya başlayacağını ve Asya ve Orta Doğu yatırımcılarının sermaye piyasalarındaki paylarının artacağını düşünürsek Çin Yuanı cinsi sukuk ihraçlarıyla daha sık karşılaşmak çok şaşırtıcı olmaz.

İhraççıların yanı sıra sukuk ihraçlarına katılan konvansiyonel katılımcıların payı da artıyor. Türkiye Hazinesi’nin USD cinsi sukuk ihracına gelen talebin yaklaşık %60’ı Orta Doğu’dan olsa da %21’i Avrupa ve ABD’den geldi. Bu pay sukuk piyasası regülasyonlarının daha standardize hale gelmesi ve likiditesinin artmasıyla daha çok yükselebilir. Dubai Finansal Piyasası sukuk satın alma ve trade yapılması konusunda kendi standartlarını oluşturmaya çalışıyor.

Her ne kadar konvansiyonel ürünlere oranla sukuk regülasyonları açısından ortak standartların olmaması sukuk piyasasının önündeki engellerden bir tanesi olsa da islami finansman ürünlerinin çeşitliliği biraz da çok kesin çerçevelerin olmamasından kaynaklanıyor. Yine de standardizasyon konusunda çalışmalar devam ediyor. Katılımcıların günden güne artması önümüzdeki dönemlerde gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlayacaktır.

Ebru Serteser

Bölüm Yönetmeni | Uluslararası Piyasalar