ABD Verilerini Anlamak -1

Cuma günü aA�A�klanan NFP'da gA�rülen büyük düAYüAY, ardından Welch'in topa centilmenlik dA�AYA� sert bir AYekilde girmesi ve bu verinin politik olarakta çok kritik olmasA� (Obama'nA�n Beyaz Saraya geA�tiAYi Ocak 2009daA� oran 7.8% olmuAYtu, AYimdi yine oradayA�z) tartA�AYmanA�n standartlarA�n dA�AYA�na A�A�kmasA�na neden oldu. Daha A�nce Nixon zamanA�nda işsizlik verileri gerA�ekten de manipule edildiAYi iA�in Welch'in iddialarA� komplo teorisi olmayabilir. Ancak bu beni aAYan bir konu olduAYundan teknik noktalardan ayrA�lmamak daha doAYru olacak.

ABD işsizlik verisi ve oranA� dediAYimizde hepinizin bildiAYi gibi temelde 2 farklA� anketten bahsediyoruz.Household ve Establishment survey olarak bilinen bu iki anketin teknik adlarA� Current Population Survey ve Current Employment Statistics surveydir.

Household anketi adA� üstünde 60,000 hane baz alA�narak yapA�lan bir anket.Ajanslardan veri toplu halde geA�se de aslA�nda iAYgüA�ü, istihdam ve işsizlik oranA� gibi veriler iA�in bu ankete bakA�yoruz. Establishment survey ise kamu organlarA� da dahil olmak üzere yaklaAYA�k 141,000 iAY yerini baz alarak istihdam, A�alA�AYma saatleri,ücretler gibi verileri saAYlA�yor. Bu anket tarA�m dA�AYA� sektA�rün yaklaAYA�k 1/3'ünden saAYlanA�yor.

SA�k yapA�lan bir hata haftalA�k işsizlik baAYvurularA� aA�A�klandA�AYA�nda bu veriyi aA�A�klanacak NFP'a baz kabul etmek. Zira yukarA�da saydA�AYA�m her iki anket ayA�n 12'sini iA�eren haftayA� (A�zellikle household) veya 12'sini de iA�eren ücret A�deme haftasA�nda toplanA�yor. Yani ay sonunda toplanmA�AY IJC aslA�nda o ayA�n NFP'u iA�in bir anlam ifade etmiyor.

Anketler FarklA� YapA�lara Sahip

Household anketi 16 yaAY üzerindeki kiAYileri iAY sahibi-iAYsiz veya iAY güA�ünün dA�AYA�na AYeklinde sA�nA�flandA�rA�yor. A�AY sahibi olarak kabul edilmeniz iA�in “anket haftasA�nda”A� ücret aldA�AYA�nA�z bir iAYte A�alA�AYmanA�z, kendi iAYinizde A�alA�AYmA�AY olmanA�z,kendi mesleAYinizi icra etmeniz, tarA�mda (bir tarlada) A�alA�AYmA�AY olmanA�z veya ücretsiz bile olsa en az 15 saat kendi tarlanA�zda/aile Şirketinde A�alA�AYmA�AY olmanA�z gerekiyor.KA�tü hava koAYullarA�, grevler, tatil dA�nemi vs gibi “geA�ici” koAYullar nedeni ile iAYte olmayanlar da iAY sahibi kabul ediliyor.Bu ankette 1 kiAYi sadece “1 kiAYi” olarak sayA�lA�yor (evet mantA�ksA�z bir cümle kurdum ama okumaya devam edin lütfen)

Bu ankete gA�re iAYsiz kabul edilmeniz iA�in ise sA�z konusu haftada bir iAYe sahip olmamanA�z ancak A�alA�AYamaya müsait olmanA�z ve sA�z konusu hafta dahil 4 haftalA�k süre içinde aktif iAY arA�yor olmanA�z gerekiyor (tümü).

Establishment anketi ise fabrika, ofis, devlet kurumlarA� vsdeA� A�alA�AYA�p referans haftasA�nda ücret alanlarA� kapsA�yor.2 iAYiniz varsa bu ayrA� ayrA� deAYerlendiriliyor. SektA�rünüze gA�re saatler ve ücretler sA�nA�flandA�rA�lA�yor.

O halde:

  • Household anketinde tarA�m iAYA�ileri, kendi iAYine sahip kiAYiler, aile iAYinde ücretsiz A�alA�AYanlar iAY sahibi gA�rünürken Establishmet anketinde gA�rünmüyorlar.
  • Household anketinde ücretsiz izine A�A�kanlar iAY sahibi gA�rülürken Establishmentta gA�rünmüyor.
  • Household anketi 16 yaAY ve üstünü kapsarken Establishmentta yaAY sA�nA�rA� yok.
  • Householdda kiAYi sadece 1 pozisyon sahibi gA�rünürken Establishmentta kaA� iAYiniz varsa istatistiAYe o sayA�da giriyorsunuz.
  • Householdda yarA� zamanlA� bir iA�iniz varsa istatistiAYe iAY sahibi olarak geA�erken Establishment anketinde geA�emiyorsunuz.

DetayA�na girmenin faydasA� yok, bu verilerin istatistiki yA�ntemleri de farklA�. A�rneAYin Household anketinde yeni mevsimsel düzeltmeler sadece anket ayA� iA�in uygulanA�rken Establishment anketinde son 3 aylA� veri düzeltiliyor.Establishment anketinde yeni Şirketlerin yarattA�AYA� istihdamA� daha iyi okuyabilmek iA�in kapanan Şirketlerde yaAYanan kayA�p direkt olarak veriye girmektense birth/death modeli üzerinden ayarlamalar yapA�lA�yor.

A�AYsizlik oranlarA�na gelirsek:

Household anketi üzerinden takip edilen popüler oran U3.Bunun aA�A�klamasA�nA� yukarA�da yapmA�AYtA�m. U1 15 haftadan daha uzun süre iAYsiz kalanlarA� gA�steriyor. U2 iAYini (tam veya yarA� zamanlA�) kaybedenleri gA�steriyor. U4 ise para arzA� gA�stergesi M2 misali U3'e ek olarak iAY bulmaktan vaz geA�erek aramayA� durduranlarA� da kapsA�yor. U5 U4'e A�alA�AYmayA� isterdim ancak ancak aktif bir arayA�AY içinde deAYilim diyen kesimleri ekliyor. Son olarak U6 tam zamanlA� A�alA�AYmak istemesine rağmen iAY bulamayan YarA� zamanlA� A�alA�AYanlarA� kapsA�yor.

O halde U3'te keskin bir düAYüAY olurken 14.7%de sabit kalmasA� da anlaAYA�lA�yor.Bu çok sorulan bir soru oldu.

Peki NFP düAYük gelmesine rağmen bu veri neden “nispeten” pozitif? AslA�nda 150K'nA�n üzerindeki bir NFP son derece yetersiz.Bu verinin de detaylarA� kuvvetli bir NFP'u temsil etmiyor. Ancak önemli bir kaA� noktayA� cuma günü belirtmiAYtim. InAYaat sektA�rü 4 aydA�r geniAYliyor, Kamuda son 2 ayda iAYten A�A�kartmalar sonlanmA�AY durumda,A�alA�AYma süresi taban yapA�yor, KatA�lA�m oranA� ve Employment ratio çok düAYük rakamlardan yukarı tepki vermeye A�alA�AYA�yor. 27 hafta ve üstünde iAYsiz olanlarA�n sayA�sA� 2009dan bu yana ilk kez 5 milyonun altA�na 4,844 milyona geriledi.

Gelelim kA�ssadan hisseye. GeA�en hafta aA�A�klanan FOMC toplantA�sA�nda yine çok önemli ve piyasanA�n üzerinde fazla durmadA�AYA� bir cümle vardA� (sonra aaa FED sürpriz yaptA�).” At the conclusion of the discussion, most participants agreed that the use of numerical thresholds could be useful to provide more clarity about the conditionality of the forward guidance but thought that further work would be needed to address the related communications challenges.”A� FED A�nümüzdeki toplantA�larda aA�A�k bir hedefle karAYA�mA�za A�A�kmaya hazA�rlanA�yor. Burada AYimdilik en büyük aday Evans'A�n 3%'e7% oranA� . KiAYisel olarak FED'in 7.8%lik işsizlik oranA�nA�n kalitesinden pek memnun olduAYunu düAYünmüyorum. ABD ekonomisinin hA�zla toparlanabileceAYinden de AYüpheliyim (GDP 1.3%'e revize edilirken GDI sadece 0.1%A� oldu). Fiscal Cliffte hA�zla üzerimize geliyor. Ancak herAYey iyiye doAYru gidiyorsa ve Evans kuralA� aA�A�klanA�rsa piyasa hesaplarA�nA�/fiyatlamalarA�nA� deAYiAYtirmek zorunda kalabilir.

Devam edecek…

Azant Manukyan

Müdür YardA�mcA�sA� | Uluslararası Piyasalar

zp8497586rq

FED Ne Alacak, Kimden Alacak, Kaça Alacak?

Londraa��da toplantA�lardan fA�rsat bulduAYumuzda British Museuma��u ziyaret ettik. SaAY kA�sA�mda gA�rülen BankacA�lA�k-Para bA�lümünde A�ektirdiAYim bir fotoAYrafta, panoda a�?kaAYA�ta�? paralar var. üzerinde a�?Bu yazA�yA� a�?paranA�na�? üzerine basmak, kaAYA�da basmaktan daha ucuza�? yazA�yor. Elbette geliAYmiAY bir ekonominin Zimbabwe olmasA� sA�z konusu deAYil, ancak paranA�n içindeki metalin ondan daha deAYerli olduAYu (bakA�r rallisinde) günler de yaAYanmadA� deAYil…

MBS PiyasasA�na giriAY:

A�nce FEDa��in alA�m yapmayA� tercih ettiAYi piyasayA� biraz tanA�yalA�m (rahat okunabilecek kA�vamda tuttum). FEDa��in MBS almasA�nA�n birkaA� nedeni olduAYunu düAYünüyorum:

1. Daha A�nceki analizlerimde bahsettiAYim üzere, FED bono piyasasA�nA�n önemli bir kA�smA�nA� portfA�yünde tutuyor. Bu piyasadan daha fazla alA�m yapmasA�; hem teminat piyasasA�nA�, hem de likiditeyi bozacaAYA�ndan fazla bir seA�im AYansA� yoktu.

2. FED konut piyasasA�nA�n a�?depresseda�? seviyelerde olduAYuna inanA�yor ve direkt olarak müdahale etmek istedi.

3. CDSa��ler azalarak da olsa A�alA�AYmaya devam ediyor. FED bu soruna cA�züm bulmak istedi.

FED en pahalA� seviyelerden alA�m yapacak:

YukarA�daA� Fannie Mae ve ABD5-10 yA�llA�k spreada��ini görüyorsunuz. Spread tarihi diyebileceAYimiz seviyelere gerilemiAY durumda. AAYaAYA�da ABX endeksini görüyorsunuz (subprime). Yani bir nevi ve doAYal olarak FED frontlandA�.

A�AAYaAYA�daki tablo FEDa��in alA�m yapma potansiyeli olan agencya��lerin ihrac seyrini gA�steriyor. Daha A�nce aldA�klarA�ndan gelen geri dA�nüAYleri de MBSa��lere yatA�racaklarA�nA� biliyoruz. Bu durumda 40+25bn dolar yani 65 bn dolarlA�k bir MBS alA�mA� sA�z konusu olacak. Bu miktarA� aylA�k ihraA�larla karAYA�laAYtA�rdA�AYA�mA�zda FEDa��in ciddi bir % alA�m yapacaAYA�nA� ve neden frontlandA�AYA�nA� anlA�yoruz.

MBS PiyasasA�na GiriAY:

Piyasa büyüklüAYü yaklaAYA�k 9 trilyon dolar (ancak hepsi agency deAYil, sanA�rA�m agency 5.2 trilyon civarA�nda), bilanA�osuna baktığımızdaA� FEDa��in AYu ana kadar yaptA�AYA� operasyonlar sonucu aldA�AYA� miktar 843 milyar dolar olarak gA�rünüyor.

MBSa��in oluAYumunu yukarA�daki tabloda gA�rebilirsiniz. Kabaca bir banka, alA�cA�ya mortgage satA�yor ve genelde benzer nitelikli mortgagea��larA� bir havuzda toplayarak menkulleAYtiriyor. Veya bu kredileri bir trusta��a satA�p onlar tarafA�ndan menkulleAYtirilmesi sA�z konusu olabilir. YukarA�da belirttiAYim gibi 14 trilyon dolarlA�k mortgage piyasasA�nA�n 9 trilyon dolarlA�k kA�smA� menkulleAYtirilmiAY durumda.

PiyasanA�n Agency (burada kastA�m Fannie Mae, Freddie Mac ve Ginnie Mae) ve diAYerleri olarak daAYA�lA�mA�nA� ise aAYaAYA�daki grafiklerde gA�rebilirsiniz:

MBS Tutanlar Kim (Agency):

AAYaAYA�daki tabloda daAYA�lA�mA� görüyorsunuz. Bu iAYten elbette belli bir oranda mortgage A�demesi olanlar veya mortgage almayA� düAYünenler faydalanacaktA�r. Ancak bunun limitli olmasA� kaA�A�nA�lmaz, zira hem oranlar zaten dipte, hem de ABD tüketicisi halen 100% borA�lu. AAYaAYA�daki kesimlerse bu iAYten a�?kara�? ediyorlar. AylA�k TIC verisine baktığımızda da dA�nem dA�nem A�A�kA�AYlar olmasA�na rağmen nette yabancA�larA�n da alA�cA� tarafta olduAYunu görüyoruz.

SA�z konusu grafikler Securities Industry and Financial Markets Assc.a��dan alA�nmA�AYtA�r.

a�?We don’t have a trillion-dollar debt because we haven’t taxed enough; we have a trillion-dollar debt because we spend too mucha�? Ronald Reagan

Devam edecek…

Azant Manukyan
Müdür YardA�mcA�sA� | Uluslararası Piyasalar

zp8497586rq