Tarihte Bugün: HayA�r A�kiz Kuleler DeAYil

Tarihte Bugün HayA�r A�kiz Kuleler DeAYil

NormaldeA�A�A�”tarihte bugüne” bu konuyu ayA�rmazdA�m. Ancak son geliAYmeler A�AYA�AYA�nda paylaAYmakta fayda görüyorum. A�nce kA�sa bir anekdot: 1970’lerin baAYA�nda A�inli A�u EnA�Lay’a (Mao olarak anlatA�lan versyonu da var ama yanlA�AY) sormuAYlar “FransA�z Devrimi hakkA�nda ne düAYünüyorsunuz?” cevap olarak “Bir AYey sA�ylemek iA�in erken” demiAY. AslA�nda bir tercüme hatasA� sA�z konusu. Sorulan soru 1789A�ihtilaliA�deAYilA�1968 FransA�z A�AYrenci hareketleri ama yine de ortaya güzel bir düAYünce yapA�sA� A�A�kmA�AY.

Bugün Katalan Milli Günü “Diada”.

Euro Bölgesi

23 Nisan günü Eurostat Euro Bölgesi ve ülkeler bazA�nda borA�, aA�A�k,gelir ve gider rakamlarA�nA� yayA�nladA�. Toplamda Kamu harcamalarA� krizden bu yana azalA�rken 2011-2012 A�neminde hafif artmA�AY. Gelirlerde de hafif bir artA�AY görüyoruz. BorA�un ise hem nominal hem de GDP içindeki payA� artmA�AY gA�rünüyor. Reinhart ve Rogoff’nun 90% benchmarkA�nda bir excel hatasA� olmasA�nA�n etrafA�nda patlayan tartA�AYma sonucunda Krugman gibi paket destekcileri daha fazlasA�nA�n yapA�lmasA� iA�in argümanlarA�nA� kuvvetlendirirkenA� A�alA�AYmadan tek bir rakamA� ayA�rA�p geri kalanA� A�A�pe atmanA�n anlamsA�z olduAYunu sA�yleyenlerdeA� çok AYükür ki var.HatA�rlarsanA�z bu A�alA�AYma borA�/GDP oranA� 90%yi aAYtA�AYA�nda ekonomik büyümenin durduAYunu ve enflasyonun gündeme geldiAYini gA�steriyordu. A�statistiklere dA�nersek ; bütA�e aA�A�klarA� ise daralmA�AY durumda.

ülke bazA�nda baktığımızda bazA� ülkelerin (A�spanya) merkez ülkelerden daha iyi borA�/gdp oranA�na sahip olduAYunu ancak bütA�e dengelerinin çok bozuk olduAYunu, bazA�larA�nda ise (A�talya) tam aksi bir durum olduAYu gA�rülüyor. Portekiz gibi bazA� ülkelerde ise her ikisi de var. Ancak bence bu istatistiklere bakA�ldA�AYA�nda yapA�lmasA� gereken EA17 geneli ile ABD ve Japonya’nA�n muadil verilerinin karAYA�laAYtA�rA�lmasA�. O zaman gA�rülecektir ki EA bu iki ülkeye gA�re bariz geride olmadA�AYA� gibi cari denge gibi bazA� dengelerde net bir AYekilde daha iyi. EA’da yaAYanan sorun kendi içinde dengesizlik yaAYayan bir sistem olmasA�. Bu da bizi bir kez daha Almanya’nA�n uygulamasA� gereken stratejilere getiriyor. Ancak bu konuya tekrar girmek istemiyorum, zira Finans BakanA� bu ortamda bile ECB’nin likiditeyi kA�smasA� gerektiAYini sA�yledi. LTRO geri dA�nüAYleri nedeni ile büyük merkez bankalarA� arasA�nda bilanA�osunu daraltan tek merkez bankasA� zaten ECB. Daralma AlmanlarA�n talep ettiAYi gibi daha hA�zlA� bir AYekilde yaAYanA�rsa bA�lgenin yeniden, henüz girmedi ise, resesyona girmesi kaA�A�nA�lmaz. Bu arada son PMI verilerinin ardından ECB’nin bir faiz indirimine gitmesi beklentisi kuvvetlendi. GerA�ekten de son toplantA�sA�nda bunun sinyalini veren ECB Alman ekonomisinde de gA�rülen yavaAYlama ile 25 baz puanlA�k bir indirime gidebilir. Ancak bu pek bir iAYe yaramayacak. Zira sorun LTRO geri dA�nüAYlerinde de gA�rdüAYümüz üzere sorun paranA�n miktarA� veya fiyat deAYil. Bankalar küA�ük ve ortaboy Şirketlere kredi aA�mak istemediAYi gibi saAYlA�klA� Şirketlerin de önemli bir kA�smA� büyüme planlarA�nA� ertelediAYinden kredi talep etmiyor. Bu nedenle ECB faiz indiriminin A�tesinde kredilerin garanti edilmesi gibi bazA� sA�radA�AYA� A�nlemleri de gündeme getirebilir.

Azant Manukyan

Müdür | Uluslararası Piyasalar

Filin kendisi; kuyruAYu, bacaAYA� ya da kulaAYA� deAYil.

Finans kanallarA�na A�izleyicilerden gelenA�”Güney KA�brA�s neden bu kadar önemli? Ufak ekonomi.” sorusu, euro krizinin geA�en bu kadar zamandan sonra halen net anlaAYA�lmadA�AYA�nA� gA�steriyor. HiA� fil gA�rmemiAYA�gA�zü baAYlA� birA�grubun fili kuyruAYu, kulaAYA�, diAYlerine gA�re tanA�mlamasA� gibi bu krizi de Yunanistan, A�spanya, G.KA�brA�s A�zelinde tanA�mlamaya kalkarsak büyük bir hata yapmA�AY oluruz. Filin kendisi kriz. Bir kaA� A�rnekle krizin niteliAYi ve nedenlerini tekrar paylaAYmak istiyorum.

1-2009-2010 döneminde mail listte olanlar FDIC ve DIF (ABD tasarruf sigorta fonu) A�eyrek raporlarA�nA� yakA�ndan takip ettiAYimi ve paylaAYtA�AYA�mA� hatA�rlar. Kriz sA�rasA�nda DIF'te hiA� para kalmamA�AY ve A�rneAYin Bloombergde 23 eylül 2010A�”FDIC Is Broke, Taxpayers at Risk, Bair Muses” tarzA�ndan haberler A�A�kmA�AYtA�. Panik yaAYandA� mA�? Kimsenin parasA� A�denmemezlik edildi mi? HayA�r. Neden? A�ünkü herkes biliyor ki bu sadece bir muhasebe kaydA� ve ABD Hazinesi istediAYi anda FDIC'ye kredi aA�ar. Daha yalA�n sA�ylersek FED para basA�p DIF'e onlar da mudilere verebilir.

Peki tasarruf sigortasA� olmasA�na rağmen G. KA�brA�sta veya herhangi bir EB ülkesinde bu neden yapA�lamA�yor? A�ünkü para basacak bir MB ve ortak bir Hazine olmadA�AYA�ndan, G. KA�brA�s diAYer ülkelerden fonlama bulmak zorunda A�Yani ortak bir tasarruf sigorta fonu olmadA�AYA� sürece bu sorun herhangi bir EB ülkesi baAYkanlA�k sisteminde ortaya A�A�kabilir.NY'da batan bir banka iA�in NY deAYil DIF müdahale ediyor.

2- ABD-Japonya-Ingiltere, hepsi krize girmiAY, biri konut balonundan muzdarip, diAYeri aAYA�rA� borA�lu, diAYerinin ekonomisi hA�zla daralA�yor notu düAYürülüyor. Ancak hepsinin ortak bir noktasA� var; kendi para birimlerinden borA�lanA�yorlar ve kriz/resesyon süresince devlet tahvilleri deAYer kazandA�. A�spanya ve italya vs. de neden tam aksi oldu? A�ünkü kamuyu fonlayacak bir merkez bankasA� yok.

3-ABD'de her eyalet denk bütA�e saAYlamak zorundadA�r. Ve baAYarA�sA�z olursa batar, daha A�nce de “default” A�rnekleri gA�rdük. Ancak 2009'da eyaletler bütA�elerini denkleAYtirmek iA�in tasarrufa giderken, federal bütA�edeA�harcama paketleri, vergi indirimleri vb. stimuluslarla genel ekonomiye destek verildi. Oysa A�spanya kemer sA�kma politikasA� uygularken “Federal EB bütA�esi” extra harA�ama yaparak destek vermiyor.(bu nedenle krizin bitmesi Almanya'nA�n cari ekonomik politikasA�nA� deAYiAYtirmesine baAYlA�, baAYka yolu yok)

4- 13-3 maddesi uygulandA�AYA�nda bile piyasa operasyonlarA�nA� California veya NY eyalet bonolarA�nA� kullanarak deAYil Federal bonolarA� alA�p satarak uyguladA�. Azu anda da FED rezerv yaratmak iA�in ABD tahvili alA�p satA�yor. Bu uygulamanA�n temelini baAYA�msA�zlA�k savaAYA� sonrasA�nda eyalet borA�larA�nA� merkezileAYtiren A. HamiltonA�A�A�A�atmA�AYtA�r (politik nedenleri de var, mektuplarA�ndan okuyabilirsiniz). EB'de ise ECB rezerv yaratA�rken Yunan tahvillerini de, Alman tahvillerini de kullanA�yor. Getiriler converge ederken, ABD uygulamasA�na geA�ilerek ortak bir Eurobond A�A�kartA�lmadA�AYA�ndan bugün ECB OTM gibi cambazlA�klar peAYinde koAYuyor.

5-A�in 2002-3'te bankacA�lA�k sistemini bir anda yeniden sermayelendirdi.A�AB'de ise bu doAYrudan yapA�lamadA�AYA�ndan dolayA� dolaylA� yapA�lmasA� ve kimin borA� hanesine yazA�lacaAYA� tartA�AYA�lA�yor.

Bu A�rnekleri daha da A�oAYaltabiliriz (vergilerin kime A�dendiAYinden daha klasik A�rnekler olan iAYgüA�ü mobilitesi vsye kadar). Ancak gA�rdüAYünüz gibi sorun ülkelerde deAYil dizaynA�n kendisinde.

Azant Manukyan

Müdür | Uluslararası Piyasalar

zp8497586rq