Gelecek Zili Çalıyor!

Alarm zili mi yeni fırsatlara açılan bir kapı mi size kalmış.

Beş yıl süren bir çalışmanın ardından tarih kesin olmamakla beraber 11 Kasım’da Çin dijital merkez bankası parasını (DMBP) devreye alacak gibi görünüyor. Açıklamalar ve paylaşılan raporlar üzerinden söz konusu DMPB’nin özelliklerine bir bakalım. Ama önce bu konuya değindiğim eski bir çalışmayı paylaşıyorum. Bu linkte aşağıda paylaştığım pek çok konuyu zaten işlemiştim.

Öncelikle başlarken projenin blockchain tabanlı olmasına yönelik bir istek olduğunu ancak DMBP’nin parasal büyüklüklerden M0 (yani kağıt ve metal paralar) yerine yaratılacağından ve double eleven ( Bekarlar günü) harcamaları sırasında saniyede 92,771 işleme kadar işlem sayısı yükseldiğinden bu fikirden vazgeçilmiş. Hibrit bir teknoloji kullanılacağı anlaşılıyor. Yine net olan konulardan biri iki katmanlı bir yapı ile karşı karşıya kalacağımız. Önceki analizde doğrudan (tek katman) ve dolaylı (çift katman) olarak tanımladığım bir mimari bu. PBOC dijital parayı ticari banka ve finans kuruluşlarına onlar da hane halkına sunacak. İki katmanlı yani dolaylı bir yapı seçmelerinin dört ana nedeni var:

  • Çin gerek coğrafik gerekse nüfus açısından çok büyük bir ülke ve bu nedenle eğitim seviyesi, adaptasyon hızı, ekonomik gelişmişlik gibi çok farklı unsurları içinde barındırıyor. PBOC bu kadar değişik dinamiklere sahip kamuoyunu tek başına göğüslemek istemiyor.
  • PBOC ticari bankların ellerinde bulunan kaynakları, insan gücünü ve erişimi kullanmak ve aynı zamanda da inovasyonu desteklemek istiyor.
  • İki katmanlı bir sistem aşırı konsantrasyonu engelliyor.
  • Son olarak DMPB ticari bankların yarattığı elektronik paraya oranla daha üstün olması nedeni ile doğrudan yapı rekabet yaratacak ve bankaların mevduat tabanının daraltırken kredi verme gibi işlevlerini getirmelerini de zorlaştıracak.

Şu anda 2. kademede bulunan kurumların ICBC, China Construction Bank, Bank of China, Agricultural Bank, Alibaba, Tencent ve UnionPay olduğu anlaşılıyor. Söz konusu bankalar PBOC ile bir hesap açarak DMBP’nin tam (100%) karşılığını yatırarak erişime sahip olacaklar. Kişi ve şirketler ise dijital cüzdanları aracılığı ile DMBP’ye erişim ve kullanım sağlayacak. Elbette her ikisi de gerektiğinde (hala ortalarda varsa) dijital parayı kağıt paraya çevirebilecek. Elbette burada akla gelen bir soru da internetin olmadığı veya kesildiği ortamlarda ne olacağı. Sistem iki cep telefonunun fiziken bir arada olduğu herhangi bir ortamda, yani internet olmadan, işleyebiliyor; double offline payment.

Tahmin edebileceğiniz üzere söz konusu dijital para merkezi bir yapıya sahip olacak, yani Bitcoin’in tam aksi bir yapı. Bunun öncelikli nedeni DMBP PBOC’nin kamuya olan yükümlülüklerinden birini temsil ediyor durumda. Kreditör-borçlu yapısı değişmiş değil. İkincisi para politikasının uygulanmasını kontrol edebilmek için bu tip bir yapıya ihtiyaç var . Üçüncüsü bazı kripto paralarda olduğu gibi arzın özel sektör tarafından ve sınırsız (aslında kontrolsüz daha doğru olur) tutulması gibi bir sorun yaşanması istenmiyor. Ve son olarak muhasebe sisteminde bir değişiklik yapılmayacağından merkezi bir yapıyı daha doğru buluyorlar.

M1 ve M2 gibi parasal büyüklükler yerine en basit büyüklük olan M0’a odaklanmalarının (Libranın aksine) da birkaç nedeni var. Bankaların kurduğu ödemeler sistemi zaten eksiksiz ve verimli bir şekilde çalışıyor. PBOC bu alana girerek fazla kapasite yaratmak istememiş. Ancak M0 yani nakit parada KYC, AML gibi önemli bazı noktalar uygulanamadığı gibi kişiler anonim kalma konusunda da hassas ve araya banka girdiğinde , kredi kartı veya ödeme sistemi, bu anonimite ortadan kalmış oluyor. Ancak DMBP’sında bu sorunlar söz konusu değil (yine de emin olmayın J ) . PBOC kripto paraların para politikası üzerindeki “egemenliğini” yıkmasına karşı (Libra fikri Bitcoinden daha fazla rahatsız etmiş gibi okuyorum) ve gerektiğinde eksi faiz uygulamasına da geçebilmek için bu projeyi yürütmüş görünüyor (eksi paraya geçiş için dijital para en verimli ancak şart dinamik değil) . Akıllı kontratlar ise paranın özelliklerini taşıdığı sürece devre dışı değil ancak daha fazlasını getirdiğinde izin verilmeyecek gibi görünüyor.

Şant Manukyan

Direktör | Uluslararası Piyasalar

Şant Manukyan hakkında

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme bölümünde lisans eğitimi alan Şant Manukyan, yüksek lisans programını da Cornell Üniversitesi MBA dalında tamamladı. 2002 yılında İş Yatırım Uluslararası Piyasalar bölümünde göreve başlamış, 2007 yılında Uluslararası Piyasalar Müdür Yardımcısı görevine getirilmiştir. Global Stratejist olan Şant Manukyan, Kasım 2012 itibariyle de Uluslararası Piyasalar Müdürü konumunda görevine devam etmektedir. Global ekonomik durumun yatırımcılara yansıtılarak yabancı hisse senedi, foreks ve emtia stratejilerinin belirlenmesinden ve bu stratejilere yönelik yatırımcı tavsiyeleri oluşturulmasından sorumludur.
Bu yazı Uluslararası Piyasalar kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir