Facebook Coin

Dün G-20 açıklamasında  genel kavram kendisine bir kez daha yer bulduğu için konuya bugün değinmek istedim. Son anda bir değişiklik olmazsa Facebook 18 Haziranda (FED toplantısının başladığı gün )BBC tarafından adı Globalcoin olduğu iddia edilen ancak muhtemelen başka bir isim taşıyan kripto parasının whitepaperını yayınlayacak (Libra Projesi). Bu yazıda sadece sızan veya sızdığı sanılan bilgileri işleyeceğim ama tabii ki whitepaper sonrası daha kapsamlı bir analiz de paylaşmaya çalışacağım. Henüz aşılması gereken pek çok regülasyon da bulunuyor.

Konuya geçmeden önce daha önce de paylaştığım  Hayek’in Denationalisation of Money : The Argument Refined adlı kitabını okumanızı tavsiye ederim. Zamanının ötesinde yazılmış olan ve bugünün ucuz para, ödemeler dengesi sorunları, paranın değerini yitirmesi gibi belli başlı konularını inceliyor olması bir yana 80-90’larda eğitim ve PhD’sini alıp 2020 model ekonomiyi çok geriden yorumlayanlardan daha farklı bir yaklaşımla karşılaşacaksınız. Biz kabul etsek de etmesek de sistem evriliyor. Kitabı okumadan konuya girecekler için Mises Institute’da 2005 yılı Hayek’in önerisini artı ve eksiler ile tartışan bir analizi paylaşıyorum: https://mises.org/library/hayeks-plan-private-money . Bu, yazıdan aldığım FB-Coin’e benzer bir örnek:

A private firm could initially print up, say, one million pieces of paper (that of course would be difficult for an outsider to reproduce) with a cute picture of Friedrich on them. The firm then contractually pledges to redeem each “Hayek,” at any time, for either US$10 or 80 Chinese yuan. Assuming that the firm has substantial assets and that everyone is fully confident of their redeemability, the Hayeks at auction will sell for somewhat more than $10. This is because they will always be worth at least $10, but they might (in the not too distant future) be worth more, if and when the Chinese government lets the yuan appreciate against the dollar. (In that case, investors could redeem each Hayek for 80 yuan, which would exchange for more than US$10.) For the sake of argument, let’s suppose that the firm initially auctions all one million Hayeks for $12 each.

Facebook’un kriptosu ile ilgili ilk bildiğimiz nokta , İsviçre’de kurulan Libra Networks üzerinden yürütülen işler dışında, bir “stablecoin” olduğu. Eğer konuyu yakından takip ediyorsanız JP’nin de bir stablecoin yaratmak için çalıştığını okumuşsunuzdur. “Stablecoin” kavram olarak fiyatı pek dalgalanmayan ve genellikle arkasında bir teminat varlık bulunan kriptolara verilen isim. Bunların en çok bilineni Tether olsa da USD Coin , Dai gibi başka isimler de var. Tether’in piyasa büyüklüğünün 3.2 milyar dolar olduğunu ve stablecoinlerin kripto piyasasında toplam işlem hacminin 25%ini oluşturduğunu söylersem nasıl bir etkinliğe sahip olduğunu daha kolay anlayabilirsiniz. Genellikle kelimesini özellikle kullandım çünkü yeni nesil stablecoinler sadece teminatla dizayn edilmiyor aynı zamanda fiyatın dengelenmesi için ciddi algolar da kullanıyorlar (ama her zaman işe yaramıyor örnek olarak Dai’yi inceleyebilirsiniz) .

Facebook’dan gelen bilgilere göre Coin tek bir para birimine değil birkaç para birimine bağlı bir stablecoin olacak. Böylece söz konusu parayı kullanarak işlem yapan iki taraf arasından işlemin niteliğine bağlı kur dalgalanmalarından kayıp/kazancın minimize edilmesi sağlanacak. Bu detay doğru ise , ki öyle görünüyor, elimizde çok önemli bir bilgi var demektir. Facebook’un stablecoini Tether’e benzer bir şekilde (1 USDT= 1 USD, ara dönemlerde elindeki kriptoyu satanların panik içinde Tether talep etmesi veya denetim haberleri ile Tether satışı gelmesi ile bu oran değişse de orta uzun vadede değişmiyor) “seviyesini” hep koruyor olacak ancak “değeri” söz konusu kurların gidişatına bağlı değişecek. Ve geçmiş on yılların gösterdiği şey uzun vadede değer yitireceği. O halde bir “store of value” özelliğinden değil “medium of exchange” özelliğinden bahsediyoruz. Bu Facebook Coin’in Bitcoin ile farklı kulvarda koştuğunu gösteriyor. Bu nedenle sonda söyleyeceğimi şimdiden söyleyebilirim, söz konusu FB-Coin BTC’ye rakip olmayacak. Ancak aşağıda da paylaşacağım üzere daha şanssız kriptolar mevcut. Bu özelliği ise FB-Coin size SDR’ı anımsatıyor olmalı.

Piyasada konuşulan çıkış rakamı 1 milyar dolar ve FB’nin 100 kuruluşa “node” olma “ayrıcalığı” teklif ediyor. Bu şirketler arasında Visa ve MasterCard gibi markaların yansıra Bitcoin dostu VP Tim Draper gibi isimler de var.  Böylece FB-Coin’in arkasındaki teminat oluşturulurken block-chaindeki veri, onay ve hafıza merkezleri olarak görev yapacaklar. Dikkat ederseniz bu hali ile de JP-Coin kadar merkezi bir yapısı olmasa da BTC kadar bağımsız bir yapısı da yok. Bu yapısı ile daha çok Steem,Eos,Lisk gibi delegated Proof-of-Stake (DPoS) bazlı coinlere benziyor. Likidite için de Coinbase ve Gemini görüşülen borsalar arasında.

Libra Projesinin en büyük avantalarından biri Facebook’a ek olarak Instagram/Whatsup/Messenger  üzerinden de kullanılabilir olması. Bu düz bir para transferinden tutun da oyunlara, reklamlara kadar pek çok mecrada kullanılabilir olması anlamına geliyor. Söylentiye göre FB çalışanları dilerse ücret olarak da talep edebilecek. Bu ihtimaller Litecoin,Ripple veya Stellar için hemen olmasa da (ki Stellar için hemen de olabilir) doğrudan rekabet anlamına da gelecek.

18 Haziranda görmemiz gereken detayların başında, çünkü regülatörlerin bilgilerin gizliliği gibi çok haklı kaygıları dışında kaygıları da var, A- toplanan fonun nasıl saklanacağı var çünkü a1- şayet FB teminat nakit dışı varlıklara yatırırsa bir para piyasası fonu işlevi görmeye başlar a2-kredi ve benzer bir şekilde kullanacaksa bankacılık lisansına ihtiyacı olacak demektir a3- ortaya bir gelir çıkacaksa bunu FB’mi, nodelar mı yoksa fonu sağlayacaklar mı alacak? B- Block zincirinin yapısının netleşmesi var çünkü b1- Facebook’un kontrolünde özel/kapalı bir zincir olabilir. b2- Yine özel/kapalı ama merkezi otoritenin olmadığı bir zincir olabilir. Bu iki alternatiften hangisi olacağı “nodeların” dağılımına bağlı olabilir (örneğin EOS’da 1-1 kuralı var)  ancak mantık FB’nin diğerlerinden daha fazla kontrole sahip olması gerektiğini söylüyor. İhtimali olmayan veya çok az olan diğer iki alternatif ise b3- Blokzinciri açık ama kontrol FB’de ve b4- Açık ve merkezi otorite yok.

Açıklamalardan anlaşılan FB özellikle bankacılık sistemi zayıf ülkeleri hedefliyor olacak (Stellar gibi). Aşağıda sadece FB kullanıcılarının demografik durumunu görüyorsunuz, ABD gibi piyasalarda şansı daha az olsa da (ciddi komisyonlar nedeni ile iyi çalışan bir sistem yine talep görür) Hindistan benzeri ülkelerde şansı çok daha fazla olabilir. WUp gibi yaygın kullanımı olanlarında sisteme olumlu bakmasını bekleyebiliriz.

Etkileri ve Takip Ettiğim Coinler

Bitcoin açısından ise çok geniş bir kitle bir anda FB’nin Coin’i ile ilgili bombardımana tutulacak ve muhtemelen kullanmaya başlayacak. Bu kaçınılmaz bir şekilde hem yeni merkezi coinlere hem de konuyu yeni öğrenenlerle , merkezi coinlerden nefret edenlerin BTC’ye daha fazla ilgi duymasına neden olacaktır. Toparlarsak şu anda BTC için halvingin de yaşanacağı  (22 Mayıs) 2020 yılı FB Coin hayata geçebilirse ile cok pozitif olabilir. Daha kısa vadede ise Litecoin (yine halving ama diğer dinamikleri de paylaşmıştım) , ASIC resistant fork nedeni ile Monero ve 2019’da olursa POW’dan POS’a geçmesi nedeni ile “stake”lerini artırmak isteyenlerin alıma geçmesi muhtemel Ethereum öne çıkacak ana coinler.

Not: Bilgiler açık kaynaklardan derlenmiştir.

Şant Manukyan

Müdür | Uluslararası Piyasalar

Bu yazı Uluslararası Piyasalar kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir